Werkt creatine via je neus beter?
Nee. Creatine snuiven is geen onderbouwde of onderzochte manier om creatine te gebruiken. De studie waar dit idee vandaan komt, werd uitgevoerd bij ratten met een speciaal bereide vloeibare creatine-HCl-oplossing die onder verdoving met een pipet in de neus werd toegediend. Dat is iets heel anders dan creatinepoeder opsnuiven, en de methode is niet op mensen onderzocht.
Toch is het onderzoek interessant. De ratten die creatine via hun neus kregen, hadden na twee weken meer creatine in verschillende hersengebieden en presteerden op onderdelen van een geheugentest beter dan ratten die creatine dronken.
Wat onderzochten de wetenschappers precies?
In de studie uit 2023 werden 29 mannelijke ratten willekeurig verdeeld over drie groepen:
- Creatine via de neus
- Creatine via het drinkwater
- Geen creatine
De twee creatinegroepen kregen gedurende 14 dagen creatine hydrochloride. Bij de orale groep werd de hoeveelheid via het drinkwater afgestemd op de dosis van de intranasale groep.
En belangrijk: bij de neusgroep ging het niet om droog creatinepoeder. De onderzoekers maakten een vloeibare creatine-HCl-oplossing. De ratten werden verdoofd en kregen telkens vloeistof met een pipet in de neus toegediend. Dat gebeurde drie keer per dag.
Dus nee, er zat geen rat een scoop creatine weg te snuiven.
Waarom onderzochten ze creatine via de neus?
Creatine komt na orale inname makkelijk in de spieren terecht, maar het verhogen van de creatinevoorraad in de hersenen blijkt lastiger. De bloed-hersenbarrière beperkt namelijk hoeveel creatine vanuit het bloed de hersenen bereikt.
Intranasale toediening wordt binnen geneesmiddelenonderzoek gebruikt als mogelijke alternatieve route richting het centrale zenuwstelsel. Stoffen kunnen vanuit de neusholte onder andere via routes rond de reuk- en trigeminuszenuw richting de hersenen worden vervoerd.
De onderzoekers wilden daarom weten of creatine via deze route makkelijker in het brein terecht zou komen.
Wat gebeurde er tijdens de geheugentest?
Na zeven dagen suppletie begon de Barnes Maze-test. Daarbij staat een rat op een rond platform met meerdere gaten en moet hij de uitgang leren vinden.
De onderzoekers keken onder andere naar:
- Hoe lang de rat nodig had om de juiste uitgang te vinden
- Hoeveel verkeerde gaten hij eerst controleerde
- Welke zoekstrategie hij gebruikte
De ratten die creatine via de neus kregen, vonden de uitgang gemiddeld sneller en maakten minder fouten dan zowel de controlegroep als de groep die creatine via het drinkwater kreeg.
Ook kozen ze vaker voor een directe zoekstrategie. Op de laatste trainingsdag gebruikte de neusgroep in 72,5% van de tests een directe route en slechts in 5% een willekeurige zoekstrategie.
Zat er ook daadwerkelijk meer creatine in de hersenen?
Ja. Na veertien dagen maten de onderzoekers de creatineconcentratie in drie hersengebieden:
- De reukbollen
- De mediale prefrontale cortex
- De hippocampus
In alle drie de gebieden lag de creatineconcentratie significant hoger bij de intranasale groep dan bij zowel de controlegroep als de orale groep.
Bij de ratten die creatine dronken, zagen de onderzoekers wel een stijgende trend in de prefrontale cortex en hippocampus. Die verschillen waren na veertien dagen alleen niet statistisch significant.
Dat laatste is belangrijk. Deze studie bewijst dus niet dat orale creatine helemaal geen invloed kan hebben op creatine in de hersenen. De onderzoekers geven zelf aan dat een langere suppletieperiode mogelijk nodig is.
Betekent dit dat creatine via de neus beter is?
Voor deze specifieke rattenproef zorgde intranasale toediening voor meer creatine in de gemeten hersengebieden dan orale toediening. Daaruit kun je niet automatisch concluderen dat dit bij mensen ook zo werkt.
Er zijn een paar flinke beperkingen:
- Het onderzoek werd uitgevoerd bij slechts 29 ratten
- Er werden geen mensen onderzocht
- Er werd creatine hydrochloride gebruikt, niet het creatinepoeder dat je normaal als supplement gebruikt
- De vloeistof werd onder gecontroleerde omstandigheden met een pipet toegediend
- De dieren werden voor de intranasale toediening verdoofd
- Effectiviteit en veiligheid van deze toepassing zijn bij mensen niet vastgesteld
Zelfs binnen de Barnes Maze waren niet alle uitkomsten overtuigender. Tijdens een latere geheugentest bracht de neusgroep bijvoorbeeld wel significant meer tijd door in het juiste gedeelte van de maze dan de controlegroep, maar niet significant meer dan de orale creatinegroep.
Wat zegt de wetenschap over creatine en de hersenen?
Onderzoek bij mensen naar orale creatinesuppletie en cognitieve prestaties geeft nog geen eenduidig beeld. We weten dat de hersenen creatine bevatten, maar het effect van supplementen hierop is nog niet goed bevestigd.
Conclusie uit onderzoek:
De rattenstudie laat zien dat de manier waarop creatine wordt toegediend invloed kan hebben op hoeveel ervan de hersenen bereikt.
Het onderzoek is vooral interessant als uitgangspunt voor verder onderzoek naar creatine en het brein. Het is geen bewijs dat mensen creatine door hun neus zouden moeten nemen.
Is creatine snuiven dus een goed idee?
Nee. Alsjeblieft niet doen.
De onderzoekers gebruikten een speciaal gemaakte vloeistof, een gecontroleerde dosis en verdoofde proefdieren. Dezelfde onderzoekers noemen bovendien de pH en oplosbaarheid van intranasale creatine zelf als belangrijke technische beperkingen van deze toedieningsvorm.
Een droge scoop creatine door je neus halen is dus geen goed idee.
Praktische takeaway
Interessant onderzoek? Zeker, maar gebruik creatine gewoon zoals het product bedoeld is en houd je aan de aanbevolen dosering op de verpakking. Voor sporters blijft orale creatinesuppletie verreweg de best onderzochte en veilige toepassing.
Nieuwe pot nodig? Bekijk dan het creatine-assortiment van Supspace.
Bron van het besproken onderzoek:
Chen K, Hu X. Intranasal creatine administration increases brain creatine level and improves Barnes maze performance in rats. Brain Research Bulletin. 2023;201:110703. PMID: 37429386.
